telefon +48 022 596 43 00
CO OZNACZA DLA CZŁONKÓW SPÓŁDZIELNI UCHWALENIE PROPONOWANYCH USTAW SPÓŁDZIELCZYCH
Aktualnie w Sejmie procedowane są dwie ustawy dotyczące podmiotów spółdzielczych tj. ustawa o spółdzielniach oraz ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych, których zapisy zawierają rozwiązania niekorzystne z punktu widzenia spółdzielni i ich członków. Zdaniem Krajowej Rady Spółdzielczej, będącej na mocy ustawy reprezentantem środowiska spółdzielczego, spółdzielnia jako osoba prawna typu korporacyjnego musi mieć zapewnione przez ustawodawcę podstawowe standardy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w obrocie prawnym i nie można arbitralnie obciążać jej dodatkowymi nakazami i zakazami o charakterze publiczno-prawnym.
Projekty ustaw zawierają rozwiązania, które po wdrożeniu w życie będą negatywnie skutkowały na działalność podmiotów spółdzielczych, prowadząc do stopniowego zawężania prowadzonej działalności, a nawet likwidacji spółdzielni.
Ustawa o spółdzielniach /druk sejmowy 3493/ przewiduje m.in. następujące zmiany:
- określenie czasu trwania kadencji rady nadzorczej
- określenie okresu sprawowania mandatu przez członka rady nadzorczej
- określenia zasad i wysokości wynagrodzenia członków rady nadzorczej.
Natomiast projekt ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych /druk sejmowy 3494/ zakłada m.in.:
- kontynuację obligatoryjnego przekształcania spółdzielczych praw do lokali w odrębną własność, co z kolei pozbawia członków prawa decyzji w zakresie jakim prawem chcą dysponować
- wypłatę udziałów członkowskich
- ustanowienie udziału wszystkich współwłaścicieli w majątku spółdzielni
- obligatoryjne powoływanie wspólnot na majątku spółdzielczym.
Obydwa projekty zawierają rozwiązania niekorzystne nie dla prezesów, związków rewizyjnych czy Krajowej Rady Spółdzielczej lecz dla zwykłych członków spółdzielni, którym odebrano prawo decydowania o ich własności, a mianowicie:
- przepisy proponowanej ustawy pozbawiają członkostwa osoby, którym w momencie wejścia w życie ustawy nie przysługuje tytuł prawny do lokali, w tym założycieli spółdzielni
- pozbawiają członkostwa w spółdzielni osoby oczekujące na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych tzw. "członków oczekujących", a przecież podstawowym celem działania spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych jej członków
- ustawa uniemożliwia obywatelom zaspakajanie swoich potrzeb mieszkaniowych w formie spółdzielczej. Narzuca tylko jedną formę tj. możliwość nabycia prawa odrębnej własności lokalu i to zarządzanego po wybudowaniu wyłącznie w oparciu o przepisy "wspólnotowe"
- likwiduje jedną z podstawowych zasad funkcjonowania spółdzielni tj. zasadę solidaryzmu spółdzielczego. Wprowadzenie tych rozwiązań uniemożliwi ukończenie robót remontowych będących w toku, a zaplanowane prace remontowe nie będą mogły być wykonane
- skutkiem ustawy będzie skomplikowanie ewidencji finansowo-księgowej spółdzielni, co wynika z zróżnicowania praw do lokali występujących w budynkach spółdzielczych, a co za tym idzie zwiększenie kosztów obsługi administracyjno-biurowej
- ustawa tworzy wspólnoty z mocy prawa zarządzane według zasad ustawy o własności lokali, a nie według zasad spółdzielczych jak dotychczas. Oznacza to początek likwidacji spółdzielni mieszkaniowych
- eliminuje kategorię osiedla mieszkaniowego i jego funkcje wynikające z zamieszkiwania w osiedlu. Ustawa nie zapewnia spółdzielni uprawnień do korzystania z infrastruktury towarzyszącej niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania nieruchomości, jak również nie nakłada obowiązków finansowych związanych z utrzymaniem infrastruktury
- dopuszcza do sytuacji, w której użytkownik lokalu może bezkarnie nie wnosić opłat przez 6 miesięcy i jednocześnie pozbawia spółdzielnię możliwości oddziaływania sankcyjnego na taką osobę (np.: pozbawienie członkostwa). Powoduje to, że pozostali członkowie spółdzielni będą zmuszeniu ponosić koszty utrzymania nieruchomości, w której zamieszkują dłużnicy
- likwiduje w spółdzielniach mieszkaniowych fundusz udziałowy, który jest podstawowym funduszem wszystkich spółdzielni
- nakazuje dokonanie podziału mienia spółdzielni na wszystkich właścicieli. Pozbawia to członków spółdzielni prawa partycypacji w pożytkach uzyskiwanych z mienia i działalności gospodarczej spółdzielni. Ustawa nie uwzględnia w szczególności funkcji własności spółdzielczej, która wypełnia rolę służebną wobec praw majątkowych członków spółdzielni mieszkaniowych
- przepisy te naruszają autonomiczny i samorządny charakter spółdzielni, uniemożliwiając w szerokim zakresie normowanie statutowe. Samodzielna regulacja statutowa dopuszczona jest w bardzo wąskim zakresie
- przepisy ustawy antagonizują spółdzielnie i jej członków, jak również samych członków w ich wzajemnych relacjach. Projekt deprecjonuje spółdzielnie mieszkaniowe jako podmioty, których celem jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków. Decyzje ustawodawcy są fundamentalnym zagrożeniem bytu prawnego spółdzielni mieszkaniowych, proponowana ustawa wprowadza bowiem przepisy z których wynika, że spółdzielnie swobody decyzyjnej w przedmiocie swego działania nie mają.
Reasumując, szczególnie drastyczne rozwiązania prawne przewidywane w odniesieniu do spółdzielczości mieszkaniowej spowodują rozproszenie wspólnego majątku, ograniczenie możliwości gromadzenia środków na remonty i konserwację zasobów co w konsekwencji będzie powodowało ich systematyczną dekapitalizację oraz problemy z użytkowaniem infrastruktury osiedlowej tj. drogi, oświetlenie, place zabaw, parkingi. Konsekwencją tych działań będzie konieczność likwidacji większości spółdzielczych podmiotów mieszkaniowych, które pozbawione majątku i możliwości działania nie będą w stanie funkcjonować. Nastąpi również konieczność zaprzestania prowadzenia działalności społeczno-kulturalnej /domy kultury, świetlice, zespoły artystyczne/. Projekt przewiduje ustawowe zastąpienie spółdzielni wspólnotami, bez prawa dokonania wyboru przez samych zainteresowanych.
W opinii Krajowej Rady Spółdzielczej proponowane rozwiązania nie będą służyły członkom spółdzielni lecz wprowadzą chaos i paraliż organizacyjny. Uważamy, że zmiany w regulacjach dotyczących zapisów ustawy prawo spółdzielcze jak i ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych są konieczne celem uwzględnienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego, a także wprowadzenia rozwiązań umożliwiających polskim spółdzielniom działania na warunkach korzystnych, wzorowanych na rozwiązaniach światowych. Oczekujemy jednak propozycji ustaw spółdzielczych uwzględniających specyficzny charakter spółdzielni i jej funkcje społeczne, zawierających rozwiązania sprzyjające podmiotom spółdzielczym, a nie prowadzące do ich likwidacji.
od września 2007












