00-013 Warszawa, ul. Jasna 1
telefon +48 022 596 43 00
18.05.2012 r.
imieniny: Feliksa i Aleksandry
KRS 
 aktualności
 kalendarium

« cofnij

List do przewodniczącego Komisji Gospodarki

Warszawa, 25.07.2011 r.

Pan
Wojciech Jasiński
Przewodniczący
Sejmowej Komisji Gospodarki


W związku z zakończeniem prac przez podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia poselskiego projektu ustawy o spółdzielniach (druk 3493) i przedłożeniem sprawozdania Komisji Gospodarki, Krajowa Rada Spółdzielcza przedstawia opinię do procedowanego projektu ustawy.

W demokratycznym państwie prawnym, obowiązek wyboru najbardziej trafnych rozstrzygnięć dotyczących organizacji życia społecznego spoczywa na Parlamencie, który ponosi odpowiedzialność polityczną za sposób wykorzystania kompetencji prawotwórczych.

Ustawodawca – w granicach odpowiedzialności ponoszonej przed wyborcami-może kształtować rozwiązania dotyczące spółdzielczości, pod warunkiem jednak, że nie przekracza konstytucyjnej granicy. Należy podkreślić, że materia projektu jest obecnie przedmiotem regulacji ustawowej, korzystającej z domniemania zgodności z Konstytucją. Oznacza to, że wprowadzenie ewentualnych zmian odpowiadającym standardom racjonalności powinno być poprzedzone określeniem celu działalności prawotwórczej, ustaleniem potencjalnych środków realizacji celu, ustaleniem potencjalnych środków prawnych realizacji celu, wyborem określonego środka prawnego, a następnie ustaleniem formy regulacji prawnej i ustanowieniem obowiązujących przepisów prawa.

Respektowanie wymagań racjonalności jest konsekwencją zasady demokratycznego państwa prawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego znalazło wyraz przekonanie, że "podstawą każdego systemu norm prawnych jest fikcja prawna racjonalności prawodawcy", a jednocześnie "punktem wyjścia dla kontroli konstytucyjności prawa jest zawsze założenie racjonalnego działania ustawodawcy". Konstruując projekt ustawy spójny wewnętrznie, projektodawca powinien urzeczywistni kreowaną w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego fikcję prawną, która "nakazuje założyć, że wszelkie działania prawodawcy są efektem dogłębnego rozważenia problemu i dojrzałej decyzji znajdującej racjonalne uzasadnienie. Wynika więc stąd, że stanowione prawo cechuje się założonym z góry racjonalizmem". To właśnie ów racjonalizm ustawodawcy, potwierdzony w konstrukcji ustawy, "pozwala wymagać od wszystkich obywateli" respektowania prawa. Zdaniem Trybunału "odrzucenie fikcji racjonalności ustawodawcy wiązałoby się z dopuszczeniem możliwości podważania poszczególnych aktów prawnych i odmowy ich stosowania, to zaś groziłoby rozprzężeniem wszystkich więzi prawnych i społecznych. Skoro punktem wyjścia jest przyjęcie racjonalności ustawodawcy (i wynikającego stąd racjonalizmu poszczególnych unormowań prawnych), to racjonalizm stanowionego prawa musi zostać uznany za składową przyzwoitej legislacji".

Racjonalizm projektu ustawy budzi jednak – w świetle uzasadnienia – wątpliwości. Projektodawcy stwierdzają, że prawo spółdzielcze było ponad trzydzieści razy nowelizowane, co nie doprowadziło "do poprawy efektywności działania spółdzielni", ale powodowało "powstanie wielu luk prawnych i wątpliwości interpretacyjnych". I oto – po takich doświadczeniach – projektodawcy stwierdzają "konieczność dokonania w prawie spółdzielczym dalszych, istotnych zmian". Skoro zmiany w prawie nie doprowadziły do poprawy efektywności działania spółdzielni mimo trzydziestu prób, to trudno uznać za racjonalne działanie ograniczające się do przeprowadzenia kolejnej, bez wyrażonej w uzasadnieniu refleksji nad przyczynami i skutkami nadregulacji w dziedzinie prawa spółdzielczego. Trudno też uznać za racjonalne przekonanie projektodawcy, że tym razem się uda, jeżeli tylko nie przeprowadzimy kolejnej nowelizacji, ale uchwalimy "nowe prawo spółdzielcze". Zapewne uchwalenie nowego prawa spółdzielczego będzie wizerunkowo korzystniejsze, skoro wnioskodawcy cierpią na nadmiar nowelizacji. W istocie jednak projekt ustawy jest nowelizacją istniejącego Prawa spółdzielczego, którego przepisy utrzymuje częściowo w mocy (art.138-203 ustawy Prawo spółdzielcze). Projekt ustawy "zawiera zatem wyłącznie regulacje ogólne, dotyczące spółdzielni wszystkich rodzajów, kwestie zaś szczegółowe powinny być regulowane w odrębnych ustawach". Wbrew tytułowi nie jest to wiec ustawa o spółdzielniach, ale kolejna zmiana Prawa spółdzielczego.

Spółdzielnie należą do dobrowolnych zrzeszeń. Konstytucja RP gwarantuje w art.12 wolność tworzenia i działania tego rodzaju zrzeszeń, polegającą na ograniczeniu ingerencji władz publicznych. W świetle doktryny prawa konstytucyjnego ingerencja władz publicznych w działalność dobrowolnych zrzeszeń jest dopuszczalna tylko w rażących przypadkach oczywistego i drastycznego naruszenia prawa, jeśli służy przy tym realizacji zasad konstytucyjnych lub ustawowych. Ograniczenia te są dopuszczone w Konstytucji RP pod warunkami określonymi w art. 31 ust. 3 Konstytucji; zarazem także ograniczenia te muszą być dopuszczalne w świetle wiążących Polskę umów międzynarodowych ze względu na wyraźne brzmienie art. 9 Konstytucji RP. W świetle art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej społeczeństwo obywatelskie jest dla instytucji europejskich partnerem, z którym utrzymują one "otwarty, przejrzysty i regularny dialog". Społeczeństwo obywatelskie w Europie nie jest więc częścią systemu administracyjnego Państw Członkowskich, ani nie pozostaje pod nadzorem tych państw.

Art. 12 Konstytucji RP stanowi podstawę dekodowania zasady społeczeństwa obywatelskiego jako jednej z zasad ustroju Rzeczypospolitej. Zasada ta, obok zasady pomocniczości i zasady dobra wspólnego, ma szczególne znaczenie dla określenia granic działania władzy ustawodawczej konstytucyjnie legitymowanego. W szczególności art. 12 Konstytucji RP zobowiązuje podmioty uczestniczące w postepowaniu ustawodawczym "do powstrzymania się od działań niezgodnych z zasadą społeczeństwa obywatelskiego, interpretowaną łącznie z zasadą pomocniczości", a ponadto "do tworzenia gwarancji formalnych i materialnych służących wolności tworzenia i działania dobrowolnych organizacji, składających się na organizacyjną strukturę społeczeństwa obywatelskiego".

A zatem wyrażony w art. 31 ust. 3 Konstytucji wymóg proporcjonalności ograniczeń jako przesłanka ich dopuszczalności ("konieczne w demokratycznym państwie") w odniesieniu do spółdzielni trzeba interpretować mając na względzie ich szczególny charakter wynikający z zasady społeczeństwa obywatelskiego. W świetle art. 12 Konstytucji RP ograniczenia wolności tworzenia dobrowolnych zrzeszeń są obciążone immanentnym ryzykiem nieproporcjonalności, a przez to niezgodności z Konstytucją RP. Za dopuszczeniem wprowadzenia tego rodzaju ograniczeń i uznaniem, że są one konieczne w demokratycznym państwie muszą przemawiać szczególnie doniosłe argumenty wskazujące na konieczność ochrony interesu publicznego, a wiec bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, zdrowia i moralności publicznej, praw i wolności innych osób, ochrony środowiska. Konstytucja w żadnym z przepisów nie wspomina wprost o spółdzielczości; nie oznacza to – jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, że tworzenie i działalność spółdzielni nie ma wymiaru konstytucyjnego. Art. 58 Konstytucji zapewnia każdemu wolność zrzeszania się. Wprawdzie przepis ten znajduje się w tej części rozdziału II Konstytucji, która zaopatrzona została tytułem "Wolności i prawa polityczne", jednak nie oznacza to wyłączenia spod konstytucyjnej ochrony zrzeszeń nie mających "politycznego" charakteru. Działalność spółdzielni, będących zgodnie z definicją legalną zawartą w art.1 prawa spółdzielczego "dobrowolnymi zrzeszeniami nieograniczonej liczby osób", nie jest wyłączona spod gwarancji, które ustanawia wymieniony przepis Konstytucji. Ponadto – jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny – art. 12 Konstytucji, proklamujący jedną z zasad ustrojowych RP, obejmuje swoim zakresem wolność tworzenia i działania nie tylko organizacji odpowiadających swym charakterem wymienionym w tym przepisie typom, czyli związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich i fundacji, ale także – "innych dobrowolnych zrzeszeń". To ostatnie określenie jest tak szerokie, że obejmuje swym zakresem również spółdzielnie.

«« | [1] 2 | » | »»
1 do 1 | razem: 2
 społdzielczość
Związki rewizyjne
strony Krajowych Związków Rewizyjnych oraz spółdzielni zrzeszonych w związkach »
Inne związki rewizyjne
strony innych Związków Rewizyjnych »
Spółdzielnie
baza spółdzielni »

odwiedziny: 3877771
od września 2007