telefon +48 022 596 43 00
imieniny: Feliksa i Aleksandry
List otwarty do Rządu Rzeczypospolitej Polskiej
Zasadniczym błędem jaki został popełniony było zignorowanie przez państwo polskie Deklaracji Spółdzielczej Tożsamości zawierającej m.in. Międzynarodowe Zasady Spółdzielcze uznawane przez wszystkie demokratyczne państwa. Zasady te zalecane są także jako podstawa stanowienia prawa krajowego przez Komisję Europejską, Międzynarodową Organizację Pracy oraz Organizację Narodów Zjednoczonych. Polska jest członkiem wszystkich tych międzynarodowych struktur, z czego przecież wynikają określone obowiązki.
Bezpieczeństwo społeczne oraz troska o trwały rozwój nakazują wręcz potrzebę zachowania różnorodności struktur gospodarczych na rynku czyli jak najdalej idącą dywersyfikację systemu gospodarczego. Wyraźnie unaocznił to kryzys finansowy i gospodarczy jaki dotknął świat w 2008 roku. Możliwość popełniania tak poważnych błędów, brak odpowiedzialności oraz postępujący proces rozwarstwienia społecznego dowodzą, że coś z urządzaniem naszego świata nie jest w porządku.
Doświadczenia ostatniego kryzysu udowadniają, że nie ma idealnego systemu gospodarczego i także to że rynek nie zawsze działa dobrze. Każdy system ma swoje wady i zalety, różne są jedynie proporcje. Globalny kapitalizm jest niewątpliwie systemem dynamicznym i podnosi ogólne bogactwo świata. Wymiana myśli, towarów i kapitału sprzyja rozwojowi gospodarczemu świata. Globalizacja uwolniła jednak siły coraz trudniejsze do opanowania, które przynoszą niemało niebezpieczeństw i zagrożeń. Nie chodzi jednak o to aby globalizację potępiać i próbować powstrzymać. Trzeba budować i wzmacniać systemy bezpieczeństwa ograniczające jej negatywne skutki. Jednym z takich systemów jest troska o budowanie różnorodności rynków, które podnoszą poziom bezpieczeństwa społecznego i przyczyniają się do większej stabilizacji sytuacji społeczno-gospodarczej.
Wielką rolę w tym zakresie może i powinien odegrać system spółdzielczy jako forma wspólnotowej przedsiębiorczości, oparta o zasady samopomocy, solidarności, współpracy i odpowiedzialności. Fakt, że w okresie Polski Ludowej spółdzielczość była traktowana instrumentalnie i wtłoczona została w system gospodarki państwowej nie może przekreślać jej roli i znaczenia dla wielu ludzi w obecnym czasie. Spółdzielnie wspomagają dywersyfikację systemu gospodarczego, wzbogacają rynek, wspomagają jego zrównoważone funkcjonowanie, a także znakomicie wzbogacają tak bardzo ważny sektor obywatelski. Potwierdzenie tej tezy stanowi nagroda Nobla z dziedziny ekonomii za 2009 rok. Otrzymała ją Pani Elinor Ostrom, amerykańska uczona za badania nad wspólnotami i spółdzielniami. Udowodniła ona, że zarządzanie wspólnotowe nie jest mniej efektywne niż w formach komercyjnych, przeciwnie może być bardziej racjonalne ponieważ optymalizuje ludzkie postępowanie.
Dobrze zorganizowane społeczeństwo obywatelskie to społeczeństwo nie tylko aktywne społecznie ale także aktywne zawodowo,. Spółdzielczość jest wielkim obszarem takiej aktywności. Angażuje ludzi do podejmowania decyzji, buduje więzi społeczne, uczy odpowiedzialności oraz przygotowuje ludzi do udziału w demokratycznym systemie funkcjonowania państwa.
Trzeba więc przywrócić spółdzielniom ich rzeczywisty charakter, tak aby nie stanowiły gorszej jakości spółki prawa handlowego. Nakazem chwili stało się prawne usankcjonowanie Międzynarodowych Zasad Spółdzielczych uznawanych na całym świecie, respektowanie zaleceń organizacji międzynarodowych (Unia Europejska, MOP, ONZ) a także wprowadzenie systemu wspierania akumulacji kapitału w spółdzielniach, przywrócenia korzyści ekonomicznych czy też tworzenia funduszy solidarnościowych.
Spółdzielnie nie rozwiążą wszystkich problemów z którymi boryka się współczesny świat, nie zastąpią spółek kapitałowych i indywidualnej aktywności obywateli, nie usuną z naszego życia społecznego i gospodarczego wszystkich patologii. Mogą jednak znacznie ograniczyć negatywne zjawiska, niwelować zagrożenia, umacniać i rozwijać demokrację, poprawiać warunki i jakość życia wielu ludzi, ograniczać nierówności, przyczyniać się do stabilizacji rynków i trwałego rozwoju społeczno-gospodarczego.
Ta wielka rola spółdzielczości została dostrzeżona przez Organizację Narodów Zjednoczonych, która proklamowała rok 2012 Rokiem Spółdzielczości. W ten sposób ONZ chce zainteresować szeroką opinię publiczną i rządy państw członkowskich problematyką spółdzielczą, jej rolą i znaczeniem dla ludzi oraz trwałego rozwoju świata. Rezolucja proklamująca Międzynarodowy Rok Spółdzielczości stwierdza, że spółdzielczy model przedsiębiorczości jest kluczowym czynnikiem rozwoju społecznego i gospodarczego, gdyż w maksymalnym stopniu umożliwia ludziom partycypację w tym rozwoju, Rezolucja wzywa do wspierania rozwoju i wzrostu spółdzielni na całym świecie.
Zwracam się zatem do Rządu RP, zanim podjęte zostaną ostateczne decyzje o szerszą i pogłębioną debatę na ten temat ze środowiskiem spółdzielczości. Nie wylewajmy dziecka z kąpielą. Nie podejmujmy decyzji pod wpływem emocji i krótkowzrocznych interesów partykularnych. Zmieniajmy to co powoduje, że funkcjonowanie w systemie spółdzielczym stało się trudniejsze niż w systemie typowo komercyjnym i to prawo, które tworzy pola występowania nieprawidłowości oraz sprzyja krytyce spółdzielni jako gorszej jakościowo formy przedsiębiorczości.
Alfred Domagalski
Prezes Zarządu Krajowej Rady Spółdzielczej
od września 2007











