Opinia KRS opracowania dotyczącego rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich
Krajowa Rada Spółdzielcza została zaproszona do zaopiniowania opracowania „Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich” przygotowanego przez Fundację na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa (FDPA) na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zdaniem KRS aktywizacja zawodowa ludności wiejskiej jest kluczem do społeczno-gospodarczego rozwoju tych obszarów i poprawy jakości życia zamieszkujących tam ludzi.
Polityka państwa koncentrowała się dotychczas głównie na rozwoju produkcji rolnej i budowie infrastruktury, tymczasem wieś w coraz większym stopniu zamieszkują ludzie nie związani z produkcją rolną. Stąd przygotowanie koncepcji systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich (OW) jest przedsięwzięciem bardzo pożądanym. Rozpoczyna bowiem szerszą dyskusję oraz umożliwia zaprezentowanie propozycji działań w tym zakresie.
KRS w swoim stanowisku przedstawiła wnioski, wynikające z wieloletniej działalności szkoleniowej, doradczej oraz publikacyjnej KRS, związanej z rozwojem OW. Uwzględnienie przekazanych wniosków spowodowałoby większą efektywność przygotowywanej „Koncepcji...” oraz podejmowanych działań w zakresie rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich, m.in.:
- Zwrócenie większej uwagi na rozwój i wsparcie na OW wspólnotowych form przedsiębiorczości, w szczególności formy spółdzielczej, jako sprawdzonej historycznie w krajach UE w wielu obszarach życia gospodarczo-społecznego na OW,
- Ukierunkowanie systemowego wsparcia w większym stopniu na rozwój wspólnotowego gospodarczego działania, tworzone będą warunki promujące samoorganizowanie się rolników i mieszkańców obszarów wiejskich oraz sprzyjające budowaniu więzi społecznych - zwiększenie znacząco zdolności tych osób do dalszego funkcjonowania na rynku po zakończeniu okresu otrzymywania dotacji (rozwiązanie obecnych problemów).
- Odbudowanie spółdzielni rolniczych i wiejskich w Polsce, z wykorzystaniem rozwiązań oraz kluczowej roli jaką pełnią te spółdzielnie w krajach Zachodniej Europy na obszarach wiejskich - bez odbudowania spółdzielni rolniczych i wiejskich
w naszym kraju, niemożliwe będzie utrzymanie potencjału polskiego rolnictwa oraz prawidłowy rozwój obszarów wiejskich (dalszy rozwój spółdzielczych grup i organizacji producentów rolnych – obecnie działa ok. 450 spółdzielczych GP i OP w Polsce oraz wykorzystanie tych doświadczeń dla tworzenia nowego typu spółdzielni wiejskich). - Powołanie struktury (zinstytucjonalizowanie), opracowanie i wdrożenie specjalnych Programów wspierania tworzenia i rozwoju przedsiębiorczości na OW (przykłady rozwiązań m.in. Niemcy, Szwecja, Austria, Irlandia, Włochy - powołanie w tych krajach Fundacji wspierających budowę w/w spółdzielni wiejskich nowego typu).
- Wsparcie procesu tworzenia spółdzielni rolniczych i wiejskich różnego typu – dynamiczny rozwój tych spółdzielni trwa w krajach Zachodniej Europy. Oprócz w/w spółdzielczych grup i organizacji producentów w sektorze rolnym,
w naszym kraju mogłyby powstawać na obszarach wiejskich spółdzielnie różnego typu.
Krajowa Rada Spółdzielcza zaprezentowała w swoim stanowisku wybrane zakresy działalności nowych typów spółdzielni rolniczych i wiejskich, np.
- Pierwszym rodzajem spółdzielni, które mogą w Polsce powstawać na szerszą skalę mogą być spółdzielnie wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych (OZE) na potrzeby działalności spółdzielni oraz członków użytkowników spółdzielni – na wzór spółdzielni niemieckich. W ciągu ostatnich zaledwie 8 lat, w Niemczech powstało blisko 1000 takich spółdzielni
- Drugim kierunkiem mogą być zakładane przez rolników mikro spółdzielnie do sprzedaży bezpośredniej ekologicznych produktów rolnych / rolno-spożywczych, wyprodukowanych w gospodarstwach członków spółdzielni. Spółdzielnie (jako przedłużenie gospodarstwa) pozwalają rolnikom produkującym na niewielką skalę kompleksowo oferować produkty mieszkańcom (na lokalnych rynkach, w okolicznych miastach, przez Internet) – rozwiązania te są upowszechnione w takich krajach jak np. Austria, Niemcy, Włochy, Francja, Szwajcaria. Budowa targowisk jest wpisana do PROW 14-20. Trwają obecnie prace nad zmianą przepisów w zakresie sprzedaży bezpośredniej, celem ułatwienia tej działalności. Rozwój tej działalności (w tym mikroprzetwórstwo prowadzone w gospodarstwie rolnym) pozwoliłoby, w szczególności rolnikom o małej i średniej skali produkcji rolnej, uzyskać dodatkowe dochody – tak istotne przy coraz częściej występujących dużych spadkach cen surowców rolnych. Produkty o takim właśnie pochodzeniu (od rolnika) są jednocześnie pożądane przez część konsumentów.
Kolejnymi kierunkami powstawania spółdzielni mogą być:
- Spółdzielcze przedszkola zakładane przez mieszkańców gmin (także rodziców dzieci w wieku przedszkolnym), w których brak takich placówek (często samorządy dysponują przystosowanymi budynkami np. po byłych przedszkolach),
- Spółdzielnie opieki zdrowotnej - zakładane przez mieszkańców terenów, na których brakuje takiej opieki bądź lekarzy (opieka zdrowia, usługi rehabilitacyjne, spółdzielnie lekarskie - umowy z NFZ, w tym dyżury lekarzy specjalistów),
- Spółdzielnie opieki nad osobami starszymi oraz osobami w trudnej sytuacji życiowej
- Spółdzielnie oferujące usługi w zakresie szkoleń dla ludności oraz prowadzenia działalności kulturalno-oświatowej – tzw. domy spotkań (bardzo popularne w Belgii, południowych Niemczech, Szwajcarii), aktywizacja mieszkańców oraz absolwentów szkół, rozwijanie hobby, prowadzenie małych szkół,
- Spółdzielnie usługowe i handlowe różnego typu: np. spółdzielnie remontowo – budowlane, spółdzielnie konsumentów (zakupowe) zaopatrujące swoich członków w art. codziennego użytku oraz potrzebne do funkcjonowania gospodarstw domowych,
- Spółdzielnie oferujące usługi agroturystyczne - organizowanie wypoczynku, zaplecza turystycznego, wycieczek poznawczych, promowanie piękna krajobrazu, troska o przyrodę w lokalnym środowisku.
Spółdzielnie te sprzyjają znaczącemu wzrostowi przedsiębiorczości i zwiększeniu zatrudnienia na obszarach wiejskich oraz umożliwiają również znalezienie dodatkowego źródła zarobku dla ludności wiejskiej. Celem uzyskania szczegółowych informacji wraz z uzasadnieniem, prosimy o zapoznanie się z poniżej zamieszczoną pełną treścią opinii KRS.
pełna treść opinii KRS (PDF)
