31 października br. na Cmentarzu Południowym w Antoninowie koło Warszawy pożegnaliśmy Eugeniusza Zochniaka. Dożył 90 lat, a całe swoje życie zawodowe związał ze spółdzielczością.

Był jednym z ostatnich, którzy mogli przekazać współczesnym spółdzielcom wiedzę o organizacji ruchu spółdzielczego zaraz po II wojnie światowej, a nawet sięgnąć znacznie głębiej - do lat II RP oraz do czasów okupacji. Swoją wiedzą dzielił się chętnie z innymi, m.in. jako lubiany przez wszystkich kustosz Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce. Dla wielu był jedynym autorytetem, który pewne wydarzenia znał z autopsji, a inne mógł krytycznie ocenić dzięki swojemu bogatemu doświadczeniu życiowemu.

Urodził się 8 marca 1929 r. w Bełchatowie. Na jego dzieciństwie odcisnął swe piętno wybuch II wojny światowej, którą spędził wywieziony na roboty do Niemiec. Powrócił w 1945 r. Aby pomóc samotnej i bezrobotnej matce (ojciec zginął w 1941 r.) siedemnastoletni Eugeniusz zatrudnił się jako goniec w biurze PSS „Społem” Zgoda w Bełchatowie. - Jesienią 1946 r. zacząłem też naukę gimnazjum - wspominał. - Rano brałem wysyłki, rozwoziłem rowerem, załatwiałem inne sprawy, składałem raport i szedłem do szkoły. Dzięki temu mieliśmy pieniądze. Młody pracownik musiał wyróżniać, gdyż społemowcy postanowili ufundować dla niego stypendium i zapewnić dalsze kształcenie w Państwowym Liceum Spółdzielczym w Łodzi. Zamieszkał w internacie, a zajęcia szkolne dzielił z praktyką spółdzielczą. Był przewodniczącym Komisji Rewizyjnej w Internatowej Spółdzielni Uczniów Państwowych Szkół Spółdzielczych, działał w Spółdzielni Uczniowskiej „Czyn”. Maturę zdał w 1949 r. i już w październiku tegoż roku zatrudnił się w oddziale lustracji przy jednej z central zrzeszających spółdzielnie pracy i spółdzielnie rzemieślnicze - powstałych na mocy ustawy z 1948 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym i centralach spółdzielczo-państwowych. Zadaniem tych central było m.in. tworzenie nowych spółdzielni i Pan Eugeniusz brał udział w zakładaniu kilkunastu spółdzielni pracy. W 1950 r. został lustratorem, jednocześnie kończył dwuletnie Ekonomiczne Studium Spółdzielcze (w kolejnych latach ukończy także studia na Uniwersytecie Warszawskim oraz 2 letnie Studium Historii Spółdzielczości). Rok później przeniesiono go do Centrali w Warszawie.

Centralny Związek Spółdzielczości Pracy, który powstał w 1945 r. po licznych przekształceniach wcześniejszych struktur organizacyjnych, okazał się dla niego na długie lata miejscem zatrudnienia i kolejnych awansów. Pan Eugeniusz był jednym ze współorganizatorów zjazdu założycielskiego Związku, który w tym czasie był wiodącą organizacją ruchu spółdzielczego w Polsce i zrzeszał ok. 3500 spółdzielni pracy, spółdzielni rzemieślniczych i „Cepelię”. - Pracując w Centralnym Związku kolejno awansowałem od inspektora do Dyrektora Biura - wspominał - Najdłuższy staż pracy miałem w Biurze Samorządu i Organizacji. Wiele wysiłku włożyłem w organizację i rozwój wszelkich form samorządu spółdzielczego, działalności szkoleniowej, socjalnej, kulturalno-oświatowej i sportowej. Reprezentowałem spółdzielczość pracy na konferencjach naukowych w kraju i za granicą. Jednocześnie od 1965 r. angażowałem się społecznie w prace Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej jako konsultant i ekspert w zakresie zagadnień szkoleniowych i wydawniczych związanych ze spółdzielczością pracy. W 1972 r. Pan Eugeniusz, jako pełnomocnik Zarządu CZSP, brał udział w Kongresie Międzynarodowego Związku Spółdzielczego. Niejednokrotnie wspominał też budowę Domu Spółdzielczości Pracy przy ul. Żurawiej 47, która przypadła na okres jego urzędowania w Związku.

W grudniu 1972 r. Rada CZSP powierzyła mu stanowisko Prezesa Zarządu Krajowego Związku Spółdzielni Sprzętu Medycznego i Laboratoryjnego - jednego z kilku branżowych Związków działających w ramach CZSP, o dużym znaczeniu gospodarczym. Związek zatrudniał ponad 20 tys. ludzi, posiadał prawie 80 zakładów, dwa biura konstrukcyjne i kontakt z całym światem medycznym. Funkcję prezesa  Pan Eugeniusz pełnił przez kolejnych 16 lat - do początku przemian gospodarczych w naszym kraju. W międzyczasie, jako ekspert delegowany przez Zjazd Spółdzielczości Pracy, uczestniczył w  posiedzeniach komisji sejmowej powołanej dla opracowania Prawa Spółdzielczego - obowiązującej do dziś ustawy z 16 września 1982 r.      

W 1990 r. przeszedł na emeryturę, ale  nie wycofał się ze społecznej aktywności. Swoje siły i wiedzę poświęcił reorganizacji Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce. Kiedy w 2001 r., po sprzedaży nieruchomości w Nałęczowie zaistniała potrzeba przewiezienia zbiorów muzealnych do Warszawy, Krajowa Rada Spółdzielcza nie mogła dla nich znaleźć lepszego opiekuna. Pan Eugeniusz starał się popularyzować zgromadzone w muzeum pamiątki, zdjęcia i dokumenty. Był pomysłodawcą wielu wystaw tematycznych. Dysponując ogromną wiedzą zawsze pozostał człowiekiem skromnym. Nigdy nie ujawniał się z tym, że w swym aktywnym życiu był ponad 30-krotnie uhonorowany najwyższymi odznaczeniami - posiadał m.in. Krzyż Oficerski i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Działał m.in. we władzach Towarzystwa Spółdzielców, Klubu Działaczy Spółdzielczych, Stowarzyszeniu Polaków Poszkodowanych Przez III Rzeszę. 


 

 

zapisz się do newslettera

Copyright by Krajowa Rada Spółdzielcza 2019

Projekt i wykonanie