Aktualności

Szczegóły

21 listopad 2011

Rolnicze spółdzielnie produkcyjne są specyficzną formą spółdzielczości wiejskiej, która występuje tylko w niektórych państwach Unii Europejskiej. Tworzą je wielorodzinne gospodarstwa rolne, których członkowie łączą pracę w swoim gospodarstwie z członkostwem w spółdzielni.

Rolnicze spółdzielnie produkcyjne gospodarują na areale ok. 250 000 ha. użytków rolnych. Zdecydowanie przeważa produkcja roślinna, a w niej uprawa zbóż – 70% całości produkcji. Na drugim miejscu znajdują się spółdzielnie zajmujące się hodowlą zwierzęcą, a za nimi plasują się spółdzielnie wielostronne, łączące uprawy polowe i chów zwierząt.

Przeciętna powierzchnia rolniczych spółdzielni produkcyjnych wynosi obecnie 652 ha użytków rolnych. Średni przychód ogółem na 1 ha użytków rolnych wyniósł w ostatnim roku ok. 9 500 zł. Przeciętnie na 100 ha pracuje w spółdzielni 4 osoby, a wydajność wynosi ponad 73000 zł. na osobę.

Duże spółdzielnie produkcyjne tworzą także własne sieci handlowe. Są to zarówno placówki handlu detalicznego, jak i hurtowego. Na szeroką skalę prowadzona jest także działalność usługowa dla rolników indywidualnych, usługi transportowe, remontowo - budowlane czy działalność warsztatowa. Na coraz większą skalę rozwija się agroturystyka.

Szczegóły

21 listopad 2011

Spółdzielczość Spożywców, to jedna z najstarszych branż spółdzielczych w Polsce - obchodzi 150-lecie swojego istnienia. Działa na terenie całego kraju zajmując się handlem detalicznym i hurtowym, gastronomią, produkcją piekarską, ciastkarską, masarską i garmażeryjną. Dużym sukcesem jest rozwój sieci handlowych LUX, LUX MINI, ,,Społem Znajomy Sklep” oraz wdrażanie ,,Programu Ekologicznego”.

Społemowskie spółdzielnie spożywców działają w większych i mniejszych miastach na terenie całego kraju. Rozsiane są we wszystkich województwach, choć nie z jednakową częstotliwością. Najwięcej spółdzielni spożywców „Społem” znajduje się w województwach: mazowieckim, śląskim, małopolskim, wielkopolskim. 

Spółdzielnie „Społem” prowadzą działalność gospodarczą w wielu zakresach. Do najważniejszej należy handel detaliczny i hurtowy różnych branż. Poza tym są to także: gastronomia, produkcja piekarska, ciastkarska, masarska, garmażeryjna, jak również wszelkiego rodzaje usługi dla ludności a także hotelarstwo. O ile handel jest podstawowym rodzajem działalności spółdzielni społemowskich, to produkcja prowadzona jest głównie na potrzeby własnej sieci handlowej, a także odbiorców obcych. Fundamentem strategii spółdzielczości spożywców „Społem” jest przede wszystkim zachowany znaczący potencjał gospodarczy, zaangażowanie i kwalifikacje kadr oraz organizacja i silne zintegrowanie środowiska spółdzielców i wszystkich, którzy związali swoją aktywność zawodową ze „Społem”. 

Szczegóły

21 listopad 2011

Zorganizowana spółdzielczość  powstała w Europie w połowie XIX jako ruch samoobrony i samopomocy uboższych i średniozamożnych grup społecznych wobec negatywnych dla nich skutków rozwijającego się kapitalizmu. Formy spółdzielcze wywodziły się z istniejących od stuleci we wszystkich społecznościach rolniczych i miejskich tradycji współdziałania gospodarczego i wzajemnej pomocy w razie pojawiających się okazjonalnie bądź cyklicznie potrzeb i zagrożeń, a twórcy ich nawiązywali zwykle do jednego z trzech wielkich prądów ideowych popularnych w tamtej epoce: socjalizmu, liberalizmu i solidaryzmu chrześcijańskiego. Choć za pierwszą spółdzielnię na świecie uważa się powszechnie powstałą w 1844 r. w Anglii spółdzielnię spożywców Roczdelskie Stowarzyszenie Sprawiedliwych Pionierów, w tym samym czasie, a nawet wcześniej, w wielu krajach pojawiały się licznie podobne inicjatywy; w Polsce np. czołowym prekursorem spółdzielczości stał się Stanisław Staszic, założyciel Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego Ratowania się Wspólnie w Nieszczęściach (1816 r.).

Od tego okresu we wszystkich niemal krajach europejskich, a także na innych kontynentach, powstawało wiele spółdzielni różnych typów: spożywców, rolniczych, oszczędnościowo-kredytowych, mieszkaniowych, pracy itp. Zwykle, dla zwiększenia efektywności swego działania, tworzyły one swoje organizacje regionalne i ogólnokrajowe, zaś w 1895 r. założony został Międzynarodowy Związek Spółdzielczy, istniejący do tej pory jako największa (reprezentująca ok. 1 mld spółdzielców) i jedna z najstarszych organizacji pozarządowych na świecie. Władze wielu państw przyjmowały sprzyjające rozwojowi  spółdzielczości regulacje prawne. Do najstarszych należą brytyjska Industrial and Provident Societies Act (1852), pruska ustawa z 1867 r. (od 1871 r. obowiązująca w całej Rzeszy Niemieckiej) czy austriacka i belgijska (obie z 1873 r.).

Na ziemiach polskich spółdzielczość rozwijała się podobnie jak krajach Europy Zachodniej, działając w ramach legislacji państw zaborczych. Obok wielu innych typów spółdzielni, szczególnie znane się stały wielkopolskie banki ludowe (od 1861 r.) i „Rolniki” (od 1900 r.), spółdzielnie spożywców w Królestwie (od 1869 r.) czy galicyjskie Kasy Stefczyka (od 1891 r.). Powstawały pierwsze spółdzielnie pracy (1872 r.), mleczarskie (1882 r.), mieszkaniowe (1890 r.). Wszystkie one odgrywały ogromną rolę nie tylko w awansie gospodarczym i społecznym wsi i miast, ale również kulturalną i patriotyczną w obronie polskości. Pojawiały się „wzorowe wsie spółdzielcze”, w których współistniały i współdziałały ze sobą liczne formy spółdzielni, jak słynny Lisków, Sterdyń, Handzlówka czy Albigowa. W spółdzielczość angażowało się wielu czołowych działaczy społecznych i gospodarczych, ale i intelektualistów tamtej epoki, takich jak Edward Abramowski, późniejszy prezydent RP Stanisław Wojciechowski, pisarze Bolesław Prus, Maria Dąbrowska czy Stefan Żeromski. Doniosłą rolę przy tworzeniu spółdzielni odgrywali księża – ks. P. Wawrzyniak, późniejszy biskup ks. S. Adamski, ks. W. Bliziński i wielu innych.

Spółdzielczość rozwijała się pomyślnie również po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Wpływ na to miało wyczulenie na potrzeby społeczne, aktywność wielu zaangażowanych działaczy, a przede wszystkim przyjęcie w dniu 29 października 1920 r. Ustawy o spółdzielniach uważanej za jedną z najlepszych i najnowocześniejszych w skali Europy w tamtych latach regulacji prawnych dla spółdzielczości. By lepiej realizować swe cele, spółdzielnie tworzyły związki różnych  pionów, będące w pewnej mierze kontynuacją takich organizacji z okresu zaborów. Najwyższym organem całej spółdzielczości stała się Państwowa Rada Spółdzielcza, instytucja o szczególnym spółdzielczo-rządowym charakterze. Działał Spółdzielczy Instytut Naukowy, rozwijała się edukacja spółdzielcza, wydawana była spółdzielcza prasa.  Szacuje się, że przed wybuchem II wojny światowej, co piąty obywatel RP był członkiem jakiejś spółdzielni, w handlu detalicznym udział spółdzielni sięgał do 5%, w skupie produktów rolnych do 12%, zaś 20% depozytów oszczędnościowych złożone było w bankach i kasach spółdzielczych. Spółdzielnie mieszkaniowe nadawały kształt nowo budowanym dzielnicom miast (np. warszawski Żoliborz czy Ochota w Warszawie) i nieraz, jak warszawski WSM, realizowały ambitny program społeczny. Polscy działacze odgrywali aktywną rolę w Międzynarodowym Związku Spółdzielczym, uczestnicząc m.in. w opracowaniu Zasad Spółdzielczych przyjętych przez paryski Kongres Związku w 1937 r.

II wojna światowa przerwała ten dynamiczny rozwój i przyniosła ogromne straty potencjałowi gospodarczemu i zasobom ludzkim spółdzielni. Wiele z nich kontynuowało jednak swoją działalność, współpracując nieraz z polskim podziemiem niepodległościowym.

Po 1945 r. warunki działania spółdzielczości zostały diametralnie zmienione i całkowicie podporządkowano ją polityce państwa. W ciągu kilkunastu lat po wojnie poddana została odgórnym procesom etatyzacji, centralizacji i biurokratyzacji, wymuszono na niej praktyczną monopolizację pewnych sfer życia społeczno-gospodarczego (mieszkalnictwo, handel detaliczny, zaopatrzenie rolników i skup produktów rolnych), co więcej na przełomie lat 40. i 50. włączono ją w próby siłowej kolektywizacji rolnictwa (poprzez rolnicze spółdzielnie produkcyjne). Wszystko to sprawiło, że mimo bezprecedensowego rozwoju jej potencjału gospodarczego (udział w PKB pod koniec lat 80. dochodził do 12%), zatraciła swój samorządny i społeczny charakter, członkowie utracili jakikolwiek wpływ na to, co działo się w ich spółdzielniach, w większości przestali utożsamiać się z nimi, traktując je jako element aparatu partyjno-państwowego. Przyczyniło się to do ugruntowania negatywnego wizerunku spółdzielczości po zmianach ustrojowych 1989 roku, kiedy to nastąpiła gwałtowna przebudowa systemu spółdzielczego w Polsce.

Wiele ciekawych informacji o różnych epizodach w dziejach spółdzielczości oraz o tym, co dzieje się w naszym Muzeum Historii Spółdzielczości w Polsce, można znaleźć na osobnej podstronie temu poświęconej, zapraszamy tutaj.

Szczegóły

21 listopad 2011

Spółdzielczość mleczarska jest jedną z tych branż w polskiej spółdzielczości, która ma największy potencjał i rozwija się najbardziej dynamicznie. Z powodzeniem jej produkty konkurują na rynkach zagranicznych, w szczególności na obszarze Unii Europejskiej. 

Spółdzielnie mleczarskie koncentrują się na inwestycjach w proces produkcyjny, a więc inwestują w nowe maszyny i linie przetwórcze, sprawnie wykorzystując w tym celu środki własne i dofinansowania unijne. Jest to konieczne dla systematycznego i dynamicznego zwiększania jakości produkcji. Spółdzielnie zajmują się skupem i przetwórstwem mleka. Nowe warunki ekonomiczne zmusiły do podejmowania umiejętnych działań w celu zacieśniania i utrwalania współpracy z dostawcami i kooperantami. Przynosi to efekty w postaci istotnego podnoszenia poprawy jakości produktów spółdzielni mleczarskich. Coraz większą wagę przykłada się do inwestowania w nowoczesne zarządzanie, w tym w systemy informatyczne oraz w innowacyjność produktów.

Przed branżą mleczarską stoją wyzwania związane z podnoszeniem rentowności i efektywności produkcji. Szczególnie ważnym czynnikiem mającym decydujący wpływ na poziom i tempo inwestycji jest wykorzystanie funduszy europejskich. Główne kierunki rozwoju branży mleczarskiej to przede wszystkim inwestycje w proces przetwórstwa mleka, ale również nowoczesne linie pakujące oraz dystrybucja i cały proces logistyczny.

Szczegóły

21 listopad 2011

Spółdzielnie ogrodniczo - pszczelarskie znajdują się przede wszystkim na terenach wiejskich i małych miejscowościach. Skupiają one producentów warzyw, owoców i kwiatów a także miodu i produktów pochodnych. Część spółdzielni angażuje się także w inne rodzaje działalności, jak np. sprzedaż materiału szkółkarskiego (drzewa, krzewy) pochodzącego z kwalifikowanych szkółek. Prowadzone jest także fachowe doradztwo w tym zakresie. Przy działających spółdzielniach istnieją punkty skupu owoców i warzyw. Słynne miody pitne znane w kraju i za granicą - „Półtorak”, „Dwójniak” czy „Trójniak” – to trunki, które niezmiennie zachwycają smakiem, docenianym przez koneserów. Producent tych specjałów – Spółdzielnia Pszczelarska „Apis” z Lublina” udoskonala i urozmaica swoją produkcję, wprowadzając na rynek coraz nowsze wyroby.

Spółdzielnie ogrodniczo - pszczelarskie umiejętnie dostosowują się do wymogów Unii Europejskiej. Do priorytetów należą nowoczesne zarządzanie majątkiem trwałym, finansami a także zasobami ludzkimi. Coraz większą rolę odgrywają takie elementy działalności, jak: skuteczna reklama, marketing czy innowacyjność w zakresie technik informacyjnych. Spółdzielnie oprócz punktów skupu, prowadza także sklepy owocowo – warzywne czy kwiaciarnie. Spółdzielnie zaopatrują także sklepy nasienne w środki produkcji ogrodniczej, nasiona, narzędzia i środki ochrony roślin. Coraz częściej występują też tendencje do przekształcania spółdzielni w grupy producenckie.

Szczegóły

21 listopad 2011

Spółdzielnie Kółek Rolniczych działają od 1973 roku. Zdecydowana większość  SKR-ów, bo ponad 80 %, świadczy usługi z zakresu rolnictwa na rzecz swoich członków i całego środowiska wiejskiego. SKR mają znaczący udział w systemie usług produkcyjnych dla rolnictwa, zaopatrzeniu rolnictwa w środki produkcji oraz w kreowaniu i wdrażaniu do praktyki postępu naukowo-technicznego. SKR zapewniają też w rejonie działania miejsca pracy dla młodzieży wiejskiej. Są więc jednym z istotnych elementów przedsiębiorczości na obszarach wiejskich.

Celem działalności spółdzielni jest racjonalne pomnażanie i wykorzystanie majątku na rzecz ich członków oraz podejmowanie inicjatyw sprzyjających wszechstronnemu rozwojowi wsi. 

Koła Gospodyń Wiejskich 

To dobrowolna i samorządna organizacja społeczno-zawodowa kobiet wiejskich, działająca w strukturze organizacyjnej Kółek Rolniczych. Mają własne, demokratycznie wybierane władze, odrębny regulamin oraz reprezentację na wszystkich szczeblach organizacji kółkowej. Są najliczniejszą w kraju organizacją społeczną o prawie 150- letniej tradycji.  Pierwsze koła gospodyń powstały w roku 1866  w Piasecznie k/ Gniewa i Bobrowie, pod nazwą „Towarzystwo Gospodyń”.

Na czele wszystkich kół stoi Rada Krajowa KGW, którą tworzą działaczki z różnych regionów kraju. Od kwietnia 2004 r. Przewodniczącą RK KGW  jest Bernadetta Niemczyk. Rada Krajowa jest inicjatorem licznych działań w obszarach polityki społecznej, zdrowotnej, edukacyjnej i kulturalnej na rzecz kobiet wiejskich, ich rodzin oraz rozwoju wsi. Obecnie KGW inicjują różnorodną działalność gospodarczą, jak: przetwórstwo rolno-spożywcze, mała gastronomia, turystyka, organizowanie pracy nakładczej, promowanie i sprzedaż wyrobów rękodzieła ludowego. Działalność ta służy pozyskiwaniu środków na finansowanie podejmowanych inicjatyw socjalnych, a także działalność kulturalno-oświatową oraz inne formy radzenia sobie w warunkach gospodarki rynkowej.

Koła Gospodyń Wiejskich bronią praw, reprezentują interesy i działają na rzecz poprawy sytuacji społeczno-zawodowej kobiet. Przykładem tego mogą być działania w skutek których w ostatnim dziesięcioleciu ponad 22 tys. dzieci rolników skorzystało wypoczynku letniego i zimowego, prawie 50 tys. kobiet objęto profilaktycznymi badaniami mammograficznymi i cytologicznymi, ponad 1000 kobiet zdobyło umiejętności obsługi komputera.

Do stałego kalendarza imprez weszły organizowane corocznie Prezentacje Stołów Świątecznych – Wigilijnych i Wielkanocnych, odbywające się w wielu gminach, powiatach i regionach, a ogólnopolskie Prezentacje odbywają się w Warszawie i są bardzo licznie odwiedzane przez mieszkańców Stolicy oraz przybyłych gości. Podczas Prezentacji osoby odwiedzające mają okazję degustowania świątecznych potraw z różnych zakątków Polski, oraz nabycia świątecznych ozdób wytwarzanych przez twórców ludowych. Czas zwiedzania umilają ludowe kapele i zespoły śpiewacze.